Podróż po Pakistanie – ponad tydzień w drodze
Podróżujemy już ponad tydzień po Pakistanie. Trasa jest intensywna, zaczęliśmy od Lahore, potem były Himalaje a teraz Karakorum. Mamy miejscowego przewodnika/opiekuna na całej trasie i kilku przewodników miejscowych w miastach po drodze.
Sytuacja kobiet w Pakistanie – dlaczego ich nie widać?
Nie spotykamy kobiet. Byliśmy w wielkim mieście Lahore, przytłoczeni upałem, niewyspani po nocnym locie mieliśmy uśpione zmysły, ale już wtedy zauważyliśmy, że nie ma ich zbyt wiele, żeby nie napisać wcale na ulicach.
Islamabad – stolica Pakistanu bez kobiet
Potem w stolicy kraju Islamabadzie, który zwiedzaliśmy i w ciągu dnia, a nawet w ciągu nocy kobiet też było tyle, co kot napłakał. Jedna wciśnięta w kąt w kawiarni w centrum handlowym, dwie w sklepie z odzieżą. Łatwiej nam było namierzyć w stolicy sklep – melinę z alkoholem niż pakistańskie kobiety.
Przygotowania do podróży do Pakistanu
Przygotowywałam się do tego wyjazdu długo, tym bardziej że pierwszy zaplanowany termin był w maju, i to wojna z Indiami zmusiła nas do odwołania majowej wyprawy i przesunięcia terminu na wrzesień.
Jak poznać Pakistan – książki, filmy i rozmowy
To nie tylko książki pisane przez pakistańskie kobiety, które wyprowadziły się za granicę, i nabrały odwagi i skorzystały z prawa głosu, nie tylko filmy dokumenty na You Tubie czy Netflixie, podcasty po polsku, niemiecku i angielsku, ale rozmowy z miejscowymi zmusiły nas dzisiaj do poruszenia bardzo trudnego tematu w grupie.
Religia a kobiety w Pakistanie
Pakistan jak każdy muzułmański kraj traktuje kobiety inaczej niż świat zachodni. I choć do dzisiaj nikt z zapytanych przez nas pakistańskich mężczyzn, nie potwierdził, że jest muzułmaninem ściśle przestrzegającym zasad własnej religii, to swoim żonom nie odpuszcza i zasad Koranu w domu nie łamie.
Aranżowane małżeństwa w Pakistanie
Instytucji aranżowanych małżeństw nie zrozumiemy pewnie nigdy. Historia naszego przewodnika, na którego ślub o mało bym się nie załapała, ale stwierdziłam, że po zaledwie dwumiesięcznej znajomości i to online, i wymianie około dwudziestu maili dotyczących naszej planowanej podróży, nie wypada przyjmować zaproszenia na wesele, tym bardziej że spadło ono na mnie na tydzień przed planowaną uroczystością, utwierdziła nas w przekonaniu, że miłość w wydaniu pakistańskim do najłatwiejszych nie należy.
W tym przypadku pan młody zgodził się na ślub dla świętego spokoju i zaprzestania „gderania” własnej mamy. Ta jak tylko dostała zielone światło, by działać, zaaranżowała wszystko, przypuszczam, że miała to od dawna ukartowane i tylko czekała, aż syn zmięknie. I choć podobno po roku bycia razem jako mąż i żona życie układa się im pomyślnie, to mina naszego przewodnika nie potwierdzała jego słów. Niestety mimo danego mi słowa nie było nam dane poznać jego żony, która, choć miała się pojawić w hotelu na spotkaniu z nami, jednak do nas nie dotarła. A jej mąż zaklinał się, że wszystko jej wolno, nawet pływać i się wspinać i że on jej to wszystko umożliwi jeśli tylko zechce.
Życie codzienne w Pakistanie za zamkniętymi drzwiami
Zimny prysznic dostałam już wcześniej, kiedy poszerzając nasz program wycieczki, zapędziłam się mocno, pytając, czy możliwa byłaby wizyta u rodziny, może wspólny lunch. Odpowiedź przyszła szybciej niż kiedykolwiek, nie pozostawiała złudzeń. Życie w Pakistanie toczy się za zamkniętymi drzwiami, nie ma możliwości, byśmy jako grupa zostali zaproszeni do prywatnego domu. Tam kobiety spędzają czas w części dla kobiet, mężczyźni osobno, nie ma mowy o wspólnym posiłku tym bardziej w towarzystwie obcych.
Oblewanie kobiet kwasem w Pakistanie – trudny temat
Kiedy przełknęliśmy opowieść o zaręczynach bez udziału młodych, ślubie i wielkim weselu na 1500 osób, zapytałam o okrutny zwyczaj oblewania kobiet kwasem.
Tradycja i przemoc wobec kobiet
Przestudiowałam wiele materiałów, znałam ten podły rytuał z innych krajów arabskich, ale w przypadku Pakistanu był on opisywany nader często, potwierdzały to materiały po polsku (choćby odcinek Martyny Wojciechowskiej z serii Kobieta na krańcu świata i spotkanie z Madame Mussarath Misbah z Lahore) czy dokument na miarę Oskara Saving Face (You Tube).
Nasz przewodnik stanowczo zaprzeczył jakoby wyroki za nieposłuszeństwo, hańbę przyniesioną rodzinie z byle jakiego powodu wymierzał mąż, teściowa czy rodzeństwo męża. Patrzył na mnie wielkimi oczami, zapewniając, że takich praktyk w Pakistanie nie ma.
Jak to nie ma? To, że nie widać okaleczonych kobiet na ulicach, bo prawie w ogóle ich nie widać, nie znaczy, że problemu nie ma. Trzeba chcieć go zobaczyć.
Za to stanowczym i pewnym siebie tonem opowiedział historię odrzuconych zaręczyn, które uprawniają niedoszłego męża do oblania kwasem swojej wybranki, która oświadczyn nie przyjęła. Podał nawet przykład własnego przyjaciela, który trzykrotnie oświadczał się swej wybrance, którą pokochał na zabój, ale gdy ta nie przyjęła oświadczyn z rozżalenia i zazdrości, że zostanie żoną kogoś innego, oblał ją kwasem.
I kiedy wydawało mi się, że to już koniec okrutnej i strasznie niesprawiedliwej historii, dodał, że rodzice dziewczyny przyszli z przeprosinami do rodziców chłopaka, by wyznać skruchę i żal co do nagannego zachowania ich córki.
Przemoc domowa w Pakistanie
Zaniemówiłam. Miałam jednak dość sił, by zapytać o przemoc w domach pakistańskich. I choć przypuszczałam, jaka może być odpowiedź, słowa mojego przewodnika dudnią mi w uszach cały czas:
- O tak, ona (przemoc domowa) jest wszędzie. Ja jeszcze nie uderzyłem swojej żony (a są małżeństwem od 14 miesięcy) i mam nadzieję, że mnie nigdy do tego nie sprowokuje…
Zaklęty krąg. Alkohol, narkotyki, wszystko oczywiście nielegalnie i nieoficjalnie, marny, mizerny los kobiet.
Refleksje podróżników – Pakistan oczami turystów
W naszej grupie pojawiły się łzy wzruszenia i bezradności. Staliśmy długo nad Jeziorem Attabad i szukaliśmy wytłumaczenia dla tej sytuacji.
Analizowaliśmy złożoność problemu. Chcielibyśmy zgłębić temat i dowiedzieć się ile naprawdę wynika z religii, jakie znaczenie ma tradycja a ile brak edukacji i ogólne przyzwolenie na takie traktowanie kobiet.
Chcąc poznać kraj, dobrze warto zaglądać głębiej, widzieć nawet to, co zostaje zamknięte za drzwiami.
Pakistan pełen kontrastów i piękna
Pakistan to kraj, który codziennie odsłania dla nas kolejne niesamowite miejsca. Raczy nas świetną lokalną kuchnią. Hotele są zaskakująco dobre, autobusy nowe i wygodne. Wczoraj obkupiliśmy się w pamiątki. Czujemy się tu bezpiecznie. Trzymamy mocno kciuki, że sytuacja kobiet szybko ulegnie poprawie i historie o oblewaniu kwasem czy wymierzaniu wyroków śmierci, samosądów rodzinnych będą tylko opowieściami z przeszłości.